Evropska komisija objavila je 21. maja Proljetnu ekonomsku prognozu (Spring Economic Forecast) koja donosi zabrinjavajuće signale za evropsku privredu: usporavanje privrednog rasta, ubrzanje inflacije i pojačan pritisak na javne finansije širom bloka.
Prognoza, objavljena u trenutku koji ekonomski analitičari opisuju kao jedan od najizazovnijih perioda za evropsko gospodarstvo u posljednjih nekoliko godina, direktno je uvjetovana tzv. energetskim šokom koji je pogodio kontinent. Rast cijena energenata, potaknut geopolitičkim nestabilnostima, prenio se na gotovo sve sektore ekonomije, ubrzavajući inflaciju i smanjujući kupovnu moć građana i kompanija.
Prema podacima koje je iznijela Evropska komisija, inflatorni pritisci predstavljaju poseban izazov za vlade država članica, koje se suočavaju s dvostrukim teretom: s jedne strane rastu troškovi javnih usluga i socijalne zaštite, a s druge strane smanjuju se fiskalni manevarski prostori koji su bili prošireni tokom perioda oporavka od pandemije COVID-19.
Energetski šok koji stoji u pozadini ove prognoze nije kratkoročna pojava. Analitičari upozoravaju da strukturne promjene na globalnom tržištu energije, uz geopolitičke faktore, znače da će visoke cijene energenata ostati prisutne u srednjoročnom periodu, što dodatno otežava planiranje i fiskalnu konsolidaciju u državama EU.
Za Bosnu i Hercegovinu, kao zemlju kandidatkinju za članstvo u EU i državu čija ekonomija je usko povezana s evropskim tržištem, ovakvi trendovi imaju konkretne posljedice. Usporavanje rasta u glavnim ekonomijama EU — Njemačkoj, Austriji i Sloveniji, koje su ujedno i ključne destinacije bosanskohercegovačke dijaspore — može se odraziti na visinu zarada i ekonomsku sigurnost radnika iz BiH koji žive u inostranstvu.
Pored toga, inflacija u zemljama EU direktno utječe na realni iznos doznaka koje dijaspora šalje u domovinu. Iako nominalni iznosi transfera mogu ostati stabilni ili čak porasti, rastuće cijene životnih namirnica, komunalnih usluga i nekretnina u BiH znače da isti novčani iznosi sve manje pokrivaju svakodnevne potrebe primatelja.
Proljetna ekonomska prognoza Evropske komisije dolazi u kontekstu niza negativnih ekonomskih pokazatelja koji su obilježili prvu polovinu godine za Europu. Povjerenje potrošača je opalo, industrijska proizvodnja bilježi stagnaciju u nekoliko ključnih ekonomija, a tržišta rada, iako još uvijek relativno otporna, počinju pokazivati prve znakove usporavanja u određenim sektorima.
Uprkos mračnijoj slici od prethodnih prognoza, Evropska komisija nije revidirala svoje dugoročne projekcije u mjeri koja bi sugerirala recesiju. Ipak, ton dokumenta jasno odražava zabrinutost zbog kumulativnih efekata energetske krize na evropsku ekonomiju u cjelini.
Za bosanskohercegovačku dijasporu raštrkanu po državama EU, ova prognoza predstavlja podsjetnik na važnost praćenja ekonomskih kretanja u zemljama boravka, posebno u kontekstu planiranja investicija u nekretnine ili pokretanja poslovnih poduhvata u BiH.
